Pendapatan freelance dan platform: apa yang LHDN sudah tahu tentang anda

Pendapatan itu kelihatan sebelum anda mengisytiharkannya

Kebanyakan orang membayangkan cukai sebagai satu borang yang diisi sekali setahun, dan segala-galanya tidak kelihatan sehingga saat itu. Gambaran itu sudah lapuk.

Platform yang beroperasi di Malaysia kini mengeluarkan dan menerima e-invois di bawah rejim e-Invois LHDN, dan yang besar melaporkan bayaran. Bank pula melapor di bawah kewajipan mereka sendiri. Seorang freelancer yang mengeluarkan bil kepada syarikat yang berada dalam sistem e-Invois akan mendapati syarikat itu sudah menjana e-invois bil sendiri untuk bayaran tersebut, dengan nama, nombor pengenalan dan nombor rujukan cukai freelancer itu di atasnya. Bil sendiri memang mekanisme yang ditetapkan LHDN untuk bayaran kepada individu yang tidak mengeluarkan e-invois sendiri: freelancer, ejen komisen, tuan rumah individu. Skalanya bukan teori: pada Februari 2026 LHDN menyatakan pemadanan datanya telah mengenal pasti lebih 500,000 kes ketidakpatuhan dan kira-kira RM1.4 bilion pendapatan yang tidak dilaporkan.

Ini tidak bermakna anda diperhatikan. Ia bermakna pemadanan sudah boleh dilakukan. Apabila anda memfailkan, LHDN boleh membandingkan apa yang anda isytiharkan dengan apa yang sudah difailkan tentang anda. Jurangnya, jika ada, itulah yang mencetuskan pertanyaan.

Borang mana, dan kenapa ia penting

Pendapatan penggajian masuk Borang BE. Pendapatan perniagaan, iaitu kebanyakan pendapatan freelance dan platform, masuk Borang B. Perbezaan ini bukan kosmetik.

Di bawah Seksyen 4(a) Akta Cukai Pendapatan 1967, pendapatan daripada perdagangan, perniagaan, profesion atau pekerjaan bebas ialah pendapatan perniagaan. Memandu untuk platform, mereka bentuk untuk klien, menjual melalui pasaran online, mendapat pendapatan daripada kandungan: semuanya pendapatan perniagaan. Memfailkannya sebagai “pendapatan lain” dalam BE ialah kesilapan paling biasa, dan paling mahal, kerana Borang B ialah tempat anda dibenarkan menolak perbelanjaan.

Kalau anda juga bekerja makan gaji, anda memfailkan satu penyata untuk kedua-duanya: pendapatan penggajian dan pendapatan perniagaan bersama dalam Borang B, iaitu penyata untuk mana-mana individu yang mempunyai punca perniagaan. Tarikh akhir Borang B ialah 30 Jun, dua bulan lewat daripada BE, dan 15 Julai jika anda e-Filing.

Apa yang boleh ditolak

Pendapatan perniagaan dicukai atas keuntungan, bukan jualan. Ujian dalam Seksyen 33 ialah perbelanjaan itu mesti dilakukan semata-mata dan sepenuhnya dalam menghasilkan pendapatan tersebut. Dalam praktiknya, bagi pekerja platform:

• Biasanya boleh ditolak: komisen dan yuran platform; minyak dan penyenggaraan mengikut bahagian penggunaan perniagaan; pelan telefon, mengikut bahagian; peralatan (melalui elaun modal, bukan potongan sekali gus); pejabat rumah, mengikut keluasan atau penggunaan; langganan perisian untuk kerja; insurans indemniti profesional.
• Tidak boleh ditolak: pengeluaran untuk diri sendiri; perbelanjaan peribadi; apa-apa yang tidak boleh anda buktikan; denda dan penalti.

Pembahagian ialah disiplinnya. Kereta yang digunakan 60% untuk penghantaran menyokong 60% kos larinya sebagai potongan. Peratusan itu terpulang kepada anda untuk justifikasi, yang bermaksud ia perlu ada asas: log, corak, sesuatu yang boleh diikuti pemeriksa. Memulakan sesuatu boleh menjadi satu cabaran jika anda kekurangan dana. Bandingkan pinjaman sme untuk mencari pembiayaan yang sesuai untuk keperluan anda.

Rekod yang bertahan apabila ditanya

Tujuh tahun. Itulah tempoh rekod mesti disimpan di bawah Seksyen 82, dan itulah nombor yang menentukan sama ada audit itu formaliti atau masalah.

Apa yang perlu disimpan, sekurang-kurangnya: penyata platform mengikut bulan, invois yang dikeluarkan, resit setiap perbelanjaan yang ditolak, asas mana-mana pembahagian, dan penyata bank yang boleh dipadankan dengan bayaran platform. Satu folder, satu subfolder setiap bulan, sudah memadai. Kaedah kotak kasut gagal bukan kerana resitnya hilang, tetapi kerana ia tidak boleh dipadankan dengan apa-apa.

Apabila pendapatan yang diisytihar dan bayaran yang dilapor tidak sepadan

Ada tiga sebab jujur untuk jurang itu, dan satu yang tidak jujur.

Yang jujur: pemasaan, apabila bayaran dilaporkan dalam satu tahun dan diterima dalam tahun berikutnya; kasar lawan bersih, apabila platform melaporkan jumlah kasar dan anda mengisytiharkan bersih selepas komisen; dan pengabaian biasa, apabila platform yang lebih kecil terlupa. Ketiga-tiganya boleh dibetulkan melalui pindaan, dan meminda sebelum pertanyaan sangat berbeza daripada meminda selepasnya.

Yang tidak jujur ialah kurang isytihar, dan struktur penalti di bawah Seksyen 113 dibina untuknya. Seksyen 113(2) membenarkan penalti sehingga 100% daripada cukai yang terkurang, di atas cukai itu sendiri. Di bawah Rangka Kerja Audit Cukai LHDN kadarnya berperingkat: pendedahan sukarela sebelum audit dimulakan dikenakan 15%, pendedahan lanjut dalam tempoh enam bulan dari tarikh akhir pemfailan 10%, dan penyata salah yang disengajakan 100% penuh. Pendakwaan di bawah seksyen 113(1) membawa denda RM1,000 hingga RM10,000 serta penalti khas dua kali ganda cukai yang terkurang.

Di mana ini meninggalkan seorang freelancer

Anda tidak perlukan akauntan untuk membetulkan ini. Anda perlukan tiga tabiat: padankan bayaran setiap bulan, simpan resit untuk potongan yang anda ingin tuntut, dan failkan dalam Borang B. Ekonomi platform telah menjadikan pendapatan kelihatan lebih awal daripada yang disedari kebanyakan orang. Itu bukan ancaman jika rekod anda sendiri mendahuluinya.